فریبا احمدی اپتومتریست و مدرس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل

سهم الارث

 

در زمینه حقوق اقتصادی زنان سوالی از جانب بعضی افراد مطرح میشودکه به چه دلیل سهم الارث زنان نصف مردان در نظر گرفته شده است ؟در پاسخ باید گفت : اولااین قانون کلیت ندارد بلکه در مواردی مانند سهم الارث پدر ومادر تساوی رعایت شده است ،ثانیا در مواردی که زنان نصف مردان بهره می برند این موضوع در نظر گرفته شده که مهر ونفقه قهرا از بودجه زندگی زن کاسته و بر مخارج مرد افزوده است واسلام از طریق ارث تحمیل فوق را نسبت به مرد جبران کرده .بنابرین مهریه ونفقه باعث شده تا سهم الارث زن کاهش یابد56)

 

نظریه عمومی اسلام در زمینه حقوق اقتصادی زن باعث می شود تا ثروت موجود جهان به این ترتیب تقسیم شود که یک سوم به زنان ودو سوم به مردان اختصاص یابد .اما در هنگام مصرف ثروت عملا طوری مقرر شده که زنان دو سوم ومردان یک سوم از ثروت را مصرف نمایند زیرا نفقه ومهریه بر عهده شوهر است واز طرفی زن در اموال خویش ومصرف آن مستقل الاراده است وشوهر نمی تواند دخالتی داشته باشد .)) 57)

 

دیه

 

مسئله دیگری که در خصوص حقوق زن مورد سوال واقع شده این است که به چه علت بر اساس قانون اسلام در مقابل کشتن یک مرد دو برابر کشتن یک زن باید به اقوام مقتول دیه پرداخت نمود ؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که دیه در برابر ارزش مادی فرد پرداخت می شود ومبلغ دیه هیچ ربطی به ارزش واقعی مقتول ندارد. چراکه در شرع اسلام اگر فقیه ودانشمندی کشته شده دیه او با شخص بیسواد وعامی مساوی است واین هرگز نشانگر این مطلب نمی باشد که ارزش وجودی آن فقیه با شخص فقیه یکسان است بلکه  دیه به قابلیت بالقوه یک انسان مربوط می شود. بنابرین نصف بودن دیه زن در مقابل مرد نیز نشانه کم ارزش بودن وجود زن درمقابل مرد نیست بلکه صرفا در مورد کار اقتصادی زنان در مقابل مردان است .

 

 در عرف موجود ونیز احکام اسلام ،اصولا مرد نان آور خانواده وتامین کننده معیشت آن است، بنابراین نصف بودن دیه زنان در مقابل مردان خدشه ای بر تساوی ارزش وجودی زن ومرد وارد نمی سازد .قوانین حقوقی اسلام بیانگر این مطلب است که اسلام بر اساس ساختار جسمی روحی زنان ومردان احکامی وضع نموده تا سعادت جامعه انسانی را تامین نماید وهمواره در قوانین انسان ساز اسلام هر حقی تکلیفی را بوجود آورده وکسی بر دیگری ترجیح داده نشده است .

 

حقوق اجتماعی

 

زنان در دیدگاه اسلام از کلیه حقوق انسانی اعم از سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی ، به اندازه مردان بهره مند  می باشند وهمانگونه که در تاریخ  صدر اسلام قابل مشاهده است ،بانوان در زمان حضرت رسول (ص) و نیز خلافت علی (ع) در جامعه حضوری فعال داشتند وبا توجه به اینکه چند سالی بیش اززمان زنده به گورکردن دختران نمیگذشت، نقش تعالیم اسلام در این زمینه اعجاب انگیز است. قوانین ومقررات مربوط به پوشش زن ونحوه سلوک او در اجتماع ونیز به رسمیت شناختن مالکیت زن در طول زندگی حتی پس از ازدواج دائم وبسیاری حوادث تاریخی مستند از زمان پیغمبر وائمه خود حاکی از مجاز بودن ورود زنان به عرصه اجتماع وحضور آنها در فعالیتهای اجتماع  میباشد  .

 

مهریه وجهیزیه

 

اگر انسان در زندگی دنیا بیشتر به تشریفات توجه داشته باشد دردسر ومشکلاتش هم افزونتر خواهد شد حال آنکه ساده زیستن وزهد در زندگی موجب آسودگی وراحت است علی (ع) نیز در حدیثی که از اوصاف پرهیزکاران سخن می گوید به همین نکته اشاره کرده وفرموده است :

 

)) پرهیزکاران لذت دنیا را هم در این دنیا چشیده اند.58))

 

ساده زیستن وزهد بخصوص در نظر رهبران وبالاخص در نزد ائمه وراهنمایان ربانی از اهمیت بیشتری برخوردار است .شاید سادگی مهر بانوی زنان عالم  ولوازم خانه اش، به اضافه زهد در مراتب دنیا، بیشتر به هدف ساده برگزار کردن مراسم زنانشویی انجام گرفته باشد تا به عنوان نمونه ای برای ازدواجهای اسلامی همواره پیش روی مسلمانان قرار داشته باشد وچرا اینگونه نباشد ؟ که او فاطمه دختر محمد بن عبدالله رسول خدا (ص) بود وشوهرش سرور اوصیا علی امیرمومنان (ع) پس باید که ازدواج او به عنوان رمز ونمونه قلمداد شود

 

امامان معصوم (ع) نیز عملا در ازدواجهای خود از این نمونه پیروی میکردند وخود را ملزم به رعایت ((مهر السنه )) یعنی همان بهای مهریه ای که علی (ع)‌به فاطمه (ع) پرداخت، می نمودند.

 

مهر حضرت زهرا (ع) 480 و یا بنابر بعضی  روایات 500 درهم بود. همچنین جهیزیه ای که پیامبر(ص) آن را برای فاطمه (س) تدارک دید عبارت بود از :

 

- پیراهنی به بهای هفت درهم

 

- روبندی ( به عنوان چادر ) به ارزش چهار درهم

 

- قطیفه سیاه خیبری

 

- تختخوابی بافته شده از برگ ولیف خرما

 

 - دو تشک که درون یکی از آنها با پشم گوسفند ودرون دیگری با لیف خرما پرشده بود.

 

- چهار بالش که درون آنها از گیاه خوشبوی اذخر پر شده بود.

 

- پرده ای نازک از پشم

 

- یک تخته حصیر هجری( از توابع یمن )که گاهی این حصیر از علف بافته میشد.  

 

- یک دستاس

 

- یک تشت مسی

 

  - مشکی از پوست

 

- کاسه ای چوبین

 

- مشک کهنه آب

 

- یک آفتابه

 

- دو کوزه سفالی

 

- یک سفره چرمی

 

- یک چادر بافت کوفه

 

- یک مشک آب

 

 -  مقداری معطرات

 

امام ( ع) نیز خانه خود را مهیا کرد .بدین ترتیب که فضای خانه را با ریگهای نرم فرش کرد وچوب درازی به دوطرف دیوار آویحت تا از آن به عنوان رخت آویز استفاده شود وداخل اتاق را نیز با پوست گوسفند فرش کرد وتنها یک بالش از لیف خرما درخانه قرار داد.

 

خطبه عقد

 

رسول خدا (ص) به امام علی (ع) فرمود : برخیز وبرای خود خطبه بخوان امام فرمود :سپاس خدایی را که به ستایشگرانش نزدیک شد وبه خواستارانش قریب گشت وبهشت را به کسانی که از او پروا پیشه کنند وعده فرمود وکسانی را که نافرمانی اش کنند با آتش بیم داد، او را برنیکیهای دیرینه ونعمتهایش سپاس می نهم سپاس کسی که میداند او خدای آفریننده وپدید آورنده ومیراننده وزنده کننده است واز بدیهایش پرسنده. از او یار ی می جوییم وهدایت میخواهیم وبدو ایمان می آوریم واز وی کفایت می طلبیم.

 

وشهادت میدهیم که جز خدای یگانه هیچ معبودی نیست. یکتاست وانبازی ندارد. شهادتی که دراندازه او باشد وخشنودش سازد ونیر شهادت  میدهیم که محمد بنده ورسول خداست ، درود خدا بر او وبر دودمانش باد، درودی که او را نیک آید وبهره مندش سازد واو را بالا برد وبرگزیندش. این رسول خدا(ص) است که دخترش فاطمه(س) را به پانصد درهم (مهر) به همسری من داد وحضرتش را گواه گیرید.

 

آنگاه رسول خدا (ص) فرمود: من دخترم فاطمه را بر اساس آنچه خداوند مهربان او را با تو تزویج کرده ،بهمسری تو دادم وبه خشنودی خداوند راضی وخشنودم. تونیک داماد ونیک یاری هستی وخشنودی خداوند برا ی تو کافیست .آنگاه رسول خدا (ص) فرمود تا طبقی از خرمای نورس یا رسیده در میان آورند وآن را تقسیم کنند.

 

از جمله دلایل اهمیت این ازدواج آن است که ما در کتابهای تاریخ وحدیث به بخش بزرگی بر می خوریم که به تفضیل یا اختصار موضوع ازدواج علی با فاطمه را مطرح کرده اند. این امر خود نشانگر اهتمام مسلمانان صدر اسلام به این امر بوده است.

 

حدیثی که در این باره روایت شده منقول از ضحاک بن مزاحم است که گفته است :از علی بن ابی طالب (ع) شنیدم که می فرمود :ابوبکر وعمر نزد من آمدند وگفتند چه می شود که نزد رسول خدا (ص)بروی ودرباره فاطمه با او سخن بگویی ؟ من نزد آنحضرت رفتم چون پیامبر (ص) مرا دید خندید وآنگاه فرمود ابوالحسن برای چه آمده ای ؟ چه میخواهی ؟ من از خویشاوندی وپیشگامی خود در اسلام نیز واز یاری وجهاد خویش در رکاب آن حضرت سخن گفتم آن حضرت در پاسخ فرمود راست گفتی وبهتر از آنی که گفتی.

 

گفتم ای رسول خدا آیا  فاطمه را به همسری من میدهی ؟

 

او فرمود: علی !‌ پیش از تو نیز کسان دیگری از او خواستگاری کرده اند وچون من خواستگاری آنان را با فاطمه در میان نهادم ،آثار نارضایتی درچهره اش  نمایان شد اما اینک تو اینجا بمان تا من دوباره بسویت بازگردم 59)

 

 پیامبر (ص) به اتاق فاطمه رفت .فاطمه(س) برخاست وردای پیامبر (ص)  را ستاند وکفشهایش را بدرآورد وآب وضو برای آن حضرت مهیا کرد وبه دست خویش پاهایش راشست وآنگاه بر جای خود نشست پیامبر (ص) به او فرمود : ای فاطمه ؟ پاسخ داد:  بلی چه فرمایشی داری ای رسول خدا ؟

 

پیغمبر  فرمود: علی بن ابی طالب کسی است که توبخوبی از قرابت وفضیلت واسلام او آگاهی داری ومن نیز از خداوند درخواسته بودم که تو را  به همسری بهترین ومحبوبترین خلقش در آورد. او از تو خواستگاری کرده است در این باره چه نظری داری ؟ فاطمه خاموش ماند اما چهره اش را برنگرداند ورسول خدا نیز در سیمایش نشان ناخرسندی ندید. پس برخاست وگفت  :الله اکبر سکوت او دلیل بر موافقت اوست .

 

پس جبرائیل (ع) به نزد آن حضرت آمد وگفت: ای محمد فاطمه را به همسری علی بن ابی طالب ده که خداوند او را برای علی بن ابی طالب پسندید و علی را نیز برای فاطمه .

 

علی (ع) افزود، آنگاه پیامبر (ص) فاطمه به ازدواج من درآورد ونزد من آمد ودستم را گرفت وفرمود برخیز به نام خدا وبگو علی برکه الله وماشاالله لاقوه الا بالله توکلت علی الله آنگاه مرا آورد ودر کنار فاطمه نشانید وفرمود خدایا این دو محبوبترین خلق تو در نزد منند پس آنان را دوست بدار وبر فرزندانش برکت ده واز سوی خود نگاهبانی برایشان بگمار ومن این دو وفرزندانش را از شر شیطان رانده شده در پناه تو می گیرم .

 

نوشته شده در پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸٦ساعت ۱٠:٠۳ ‎ق.ظ توسط فریبا احمدی نظرات ()


 Design By : Pichak