فریبا احمدی اپتومتریست و مدرس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل

یا بصیر

13 اکتبر برابر با(21 مهر) 2005  روز جهانی بینائی مبارک  world sight day

 

سلام بر بینائی، سلام بر دانائی ، سلام برتوانائی

سلام بر آنها که می بینند و چشمهایشان روشن است،

سلام بر آنها که دیدشان دقیق است،

سلام بر آنها که دیدشان دارای بعد و عمق است ،

سلام بر آنها که دیدن visual Right     حق طبیعی آنهاست .صرف نظر از جنس،رنگ، نژاد ،دین ، کشور  و...

سلام بر آنها که نمی بینند، اما دلهایشان روشن است،بروشنی رنگ خدا

سلام بر آنها که حق طبیعی خود را که دیدن رنگها و زیبائیهاو آفریده هاست بخاطر کوتاهی های  دیگران از دست داده اند.

چه کسی میداند که نابینائی چقدر تاریک است ؟چه کسی میتواند عمق درد و مشقتی را که یک نابینا و یا حتی نیمه بینا تحمل میکند احساس کند؟

امروز روز بزرگیست .روز جهانی بینائی world sight day

همه ساله در اکثریت کشورها در دومین 5 شنبه اکتبر هر سال که از طرف سازمان بهداشت جهانی   WHOبعنوان روز جهانی بینائی پذیرفته شده است مراسم مختلف و متنوعی در جهت آگاهی بخشی به مردم و جلب مشارکت و همکاری واحدهای مختلف دولتی و غیر دولتی و درمان افتخاری بیماران انجام میگیرد . یکی از اساسی ترین برنامه ها  طرح 20/20 یا  vision 2020است که محور کار خود را رساندن بینائی انسانها به 20/20 ام یا همان 10/10 ام بر حسب سیستم decimal است بطوریکه از کلیه نابینائیهای قابل پیشگیری جلوگیری شده و نابینائیهای قابل درمان ،درمان شوند چرا که عملا 80% نابینائیها قابل اجتناب هستند . این درحالیست که در حال حاضر در هردقیقه یک کودک نابینا میشود.در سال 2000 تعداد نابینایان حدود 40 میلیون نفر بوده سال 2005 به 45 میلیون رسیده که در صورت اجرای موفقیت آمیز این طرح تعداد آنها به 24 میلیون ( حدودا نصف ) تقلیل خواهد یافت و در صورت عدم اجرا به 76 میلیون ( حدودا 2برابر ). میزان خسارات مادی و معنوی که  از نابینائی و یا کم بینائی ایجادمیشود غیر قابل جبران است .

من بعنوان یک اپتومتریست این روز بزرگ را به همه انسانها و بالاخص کلیه اپتومتریستها ،پزشکان ،پرستاران، پیراپزشکان، کارکنان مراکز بهداشتی و درمانی و دانشگاهها تبریک میگویم و از اینکه آنگونه که باید و شاید در کشور ما برنامه و فعالیت چشمگیری انجام نمیشود واقعا متاسف هستم . سال گذشته قرار بود کنگره low vision  & vision 2020     از طرف مسئولان بهداشتی و مرکز مبارزه با بیماریهای غیرواگیر برگزار شود که برگزار شد و من نیز خوشبختانه از طرف دانشگاه علوم پزشکی اردبیل  در آن شرکت نمودم . مطالب مفیدی نیز ارائه گردید و حتی خود دکتر چودری از طرف ( WHO ) حضور داشت ویک سخنرانی نیز ارایه نمود ، من از ایشان خواستم تا دقیقا بما بگوید چه باید بکنیم .او از من خواست یک تیم تشکیل بدهم . البته بعد از آن من با دهها نفر از مسئولین مختلف آموزشی پژوهشی  درمانی بهداشتی دانشگاه ، دو سه نفر از چشم پزشکان اردبیل و البته قبل از همه با همکار عزیزم آقای معیت صحبت کردم ،در شورای پژوهشی و آموزشی دانشگاه مسئله را مطرح کردم . در سر کلاسهای درسم و یا چند مدرسه و دبیرستانی که در هفته مشاغل برای معرفی رشته جهت سخنرانی و پرسش و پاسخ رفته بودم و دیروز (چهارشنبه ) هم بطور کامل با دانشجویانی که کلاس داشتم مسئله را تشریح کردم . ولی نمیدانم چرا کار پیش نمیرود؟! شاید هم کسانی جاهائی دارند کارهائی میکنند ولی من در جریان نیستم. حتی در جستجوئی که در سایتهای مختلف داشتم گزارش کار کشورهای زیادی حتی بنگلادش و کشورهای دیگری که اسمش هم برایم  نااشنابود ،وجود داشت اما در مورد کشور ما متاسفانه مطلبی بچشم نمیخورد. علیرغم اینکه در سال 80 که این طرح با فعالیت دپارتمان اپتومتری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و علوم توانبخشی و مشارکت WHO  در ایران آغاز شده بود با قدردانی کتبی سازمان بهداشت جهانی از اپتومتریستهای ایران مواجه شد. باتوجه به قطعنامه پنجاه وششمین گردهمائی جهانی بهداشت که در تاریخ 26ماه مه 2003 برابر با 5 خرداد 82 در ژنو بتصویب رسید کلیه کشورهای عضو بایستی تا  سال 2005 اقدام به ایجاد کمیته مبارزه با نابینائی کرده و برنامه های کاری خود را حداکثر تا سال 2007  آغاز نمایند.

ظاهرا من همانکاریکه هرروز در زمان معاینه و تشخیص و درمان بیمارانم میکنم که بسیاری از آنها دارای عیب انکساری اعم از نزدیک بینی دوربینی وآستیگماتیسم بوده و در شماره های بالا حتی دید10/1 نیز ندارند (از نظر تعریف نابینا قلمداد میشوند ) و با تجویز عدسیهای مناسب و انجام تستهای گوناگون اپتومتری دیدشان حتی تا 10/10 اصلاح میشودو یا آمبلیوپهائی که باوجود معاینات مرسوم متاسفانه دقیق تشخیص داده نمیشوند را با تلاش فراوان و جلب همکاری والدین و خود بیمار درمان میکنم و یا مطالبی که در کلاسهای درس و یا آزمایشگاه    بیو فیزیک در باره چشم و بینائی به دانشجویان یاد میدهم ،کار بیشتری برای بینائی انسانها نمیتوانم انجام دهم. کاش روزنامه ها و یا صدا و سیما به اندازه یکدهم آگهی های تبلیغاتی  چیتوز و نرمینه به این مسئله حساس اهمیت میداد .

این کاستیها و بی اعتنائیها هرگز باعث نمیشود که مراتب خوشحالی و شعف قلبی خود را از این روز بزرگ  اعلام نکنم و یا تبریکات صمیمانه خود را ابراز ننمایم. اگر توانستم یکی از مقالات خود را در باره رنگ درچند قسمت پست میکنم.  باتقدیم خاص به فیروزه بخاطر رنگ زیبایش ، پسر تنها و همه کسانی که مقاله تخصصی می خواستند بالاخص معیت وسید و همه همکاران بزرگوارم حتی آنهائی که فراموشم کرده اند وآنها که از نوشتن دوباره ام خوشحال میشوند(بعد از سلام و یوسف و دومان و...                 

                            به امید دیدی بهتر برای دیدن دنیائی بهتر

 

رنگها

دنیای رنگها ،دنیایی زیبا،رنگین! و خیال انگیز است.یکــی از زیبـاترین پدیده های طبیعت  رنگین کمان است که بعد از باران بچشم می خورد .قطرات باران به مانند یک منشور عمل کرده و نور سفید را به طیف نور مرئی(visual light) یعنی رنگهای قرمز ،نارنجی،زرد،سبز،آبی،نیلی و بنفش یا vibgyor تجزیه می کند  چشم ما تنها قادر به دیدن طول موجهایی بین 400 (بنفش) تا  nm800 (قرمز)نانومتر می باشد.این طیف رنگ  مرئی یا vibgyor که همان طیف رنگین کمان است عبارتست از:

violet-indigo-blue-green-yellow-orange-red

این طول موجها فاصله بسیار کوچکی را در بیناب (طیف) گسترده امواج الکترومغناطیسی تشکیل می دهد.طول موج رنگ قرمز از سایر رنگها بیشتر است وطول موج با فرکانس نسبت عکس دارد لذا هرچه از بنفش  به سمت قرمز برویم f (فرکانس) کمتر و λ (طول موج) بیشتر می شود.طول موج بیشتر و فرکانس کمتر از رنگ قرمز شامل امواجinfra red(IR) (مادون قرمز یا فروسرخ) و امواج رادیویی و تلویزیونی است و در طول موجهای کمتر و فرکانس های بالاتر از رنگ بنفش نیز امواج ماورا بنفش یا فرابنفش ultraviolet(UV) ،اشعه X (رونتگن) γ (گاما) و اشعه های کیهانی قرار می گیرند.امواج خارج از طیف بینایی visual light (چه با طول موج بیشتر یا کمتر) برای چشم انسان قابل رویت نیستند(در حالیکه مثلاً چشم زنبور عسل براحتی قادر به رویت uv بوده و رنگهایی که آنها از گلها احساس می کنند با رنگهایی ما می بینیم متفاوت است، گاه چشمهای ما  ظرفیت و توانایی دید بعض اجسام را ندارد.

دید رنگی colour vision

یکی از ویژگی های بسیار باارزش چشم توانایی دید رنگهاست.ساز و کار دید رنگی بخوبی مشخص نیست ولی در چشم سه نوع سلول مخروطی وجود دارد که رنگها توسط آنها درک می شود انسان سه رنگدانه بینایی دارد که هر کدام در سلول مربوطه درک می شود هر یک از این رنگدانه ها بیشترین حساسیت را به نور قرمز،سبز و آبی دارد.این سلولهای مخروطی در ناحیه حفره مرکزی ماکولا گرد آمده اند و بعلت وجود آنها انسان قادر به تشخیص رنگهاست.هر رنگی سه نوع مخروط را با شدتهای متفاوت انگیخته می کند به گونه ای که ماکزیموم حساسیت هر سلول مخروطی برای رنگ همنام آن است و از تحریک های این سه نوع سلول مخروطی اگر ترکیب شوند،رنگ ویژه ای احساس می شود.رنگ سفید نتیجه تحریک همزمان و یکسان سلولهای مخروطی است.

رنگهای اصلی:

شامل زرد، قرمز و آبی است که،سایر رنگها از ترکیب این سه رنگ ایجاد می شوند مثلاً  ترکیب زرد و آبی رنگ سبز،ترکیب قرمز و آبی رنگ بنفش و ترکیب زرد و قرمز رنگ  نارنجی را ایجاد می کند.

رنگهای گرم و سرد:

انسان با مشاهده رنگها بطور غریزی درجه حرارتی را تشخیص می دهد و قادر است گرمی و سردی را به کمک رنگها احساس کند،معمولاً در مواجهه با رنگ سبز و آبی احساس سرما ودر برابر رنگ قرمز و نارنجی احساس گرما می کنیم بطوریکه در اتاقی به رنگ سبز ،آبی با دمای 15 درجه سانتیگراد سرما و در اتاقی به رنگ  قرمز ،نارنجی با حرارت حدود 13-11 درجه سانتیگراد گرما  احساس میشود.بطور کلی رنگهایی با طول موج زیاد چون سرخ و زرد و نارنجی  پس از مدتی کوتاه که از طریق حس بینایی اثر کند چون سبز و آبی و بنفش از فعالیت سلسله اعصاب می کاهند.

نوشته شده در پنجشنبه ٢۱ مهر ۱۳۸٤ساعت ۱٢:٥٩ ‎ب.ظ توسط فریبا احمدی نظرات ()


 Design By : Pichak