فریبا احمدی اپتومتریست و مدرس دانشگاه علوم پزشکی اردبیل

چكيدهفارسی طرح پژوهشی بررسي علل وانگيزه­هاي شهدا ازجهاد وشهادت­طلبي وحضوردرجبهه­هاي    هشت­سال دفاع مقدس (به استناد وصاياي شهداي استان اردبيل)

 

مطالعه حاضر يك پژوهش توصيفي تحليل محتوا در خصوص بررسي علل و انگيزه هاي شهدا از جهاد و شهادت طلبي وحضور درجبهه­هاي هشت سال دفاع مقدس بود كه به استناد وصاياي شهداي استان اردبيل طي شش سال انجام پذيرفت.

اهداف مطالعه تعميق انديشه جهاد و شهادت ، تبيين فرهنگ غني دفاع مقدس، بزرگداشت ياد و خاطره شهدا و روشن نمودن انگيزه­هاي اصلي ايشان و بسط روحيه شهادت طلبي و سلحشوري با معرفي افكار وآرمان­هاي والاي شهيدان با تلاش براي تعميم آن ارزش­ها به نسل­هاي كنوني وآينده بود.

موقعيت خاص و استراتژيك جمهوري اسلامي در منطقه ، نياز به آمادگي كامل در هرزمان در مقابله با تهديدهاي دشمنان را براي ما ايجاب ميكرد و شهدا انسانهاي بزرگي بودند كه با درك اين مساله به­حدي از خودآگاهي و معرفت رسيدند كه عليرغم آرمانهاي يك جوان از همه چيزخود گذشته و درجبهه حاضر شدند و به وظيفه ديني و ميهني خويش عمل نمودند، لذا اگر علل و انگيزه هائي­كه آنها را آن­گونه متحول نمود مشخص ميشد براي نسل فعلي قابل الگوبرداري بود و الا امكان ادامه راه آنها و عمل به وصاياي آنان آنطوركه بايد و شايد ممكن نبود و هركس از ظن و گمان خويش ، اعمال آنها را توجيه كرده و بزرگداشت ياد وخاطره شهدا بدون كار پژوهشي و فكري صرفا به شعر و شعار و احساسات هرچند مقدس منتهي مي­شد وصرف عشق وارادت و تاثر و افتخار بدون شناخت واقعي عقايد و اهداف هرچند مفيد ولي ناكافي­است.

شهادت وكشته شدن درراه دين، ميهن وعقايد درهمه جوامع و فرهنگها به اشكال و انواع­گوناگوني وجودداشته است وشهادت­طلبي به­عنوان آمادگي افراد براي فدا شدن بطورداوطلبانه وآگاهانه با انگيزه ­هاي معنوي درراه تحقق ارزش­هاي متعالي درتاريخچه اديان و فرهنگهاي مختلف(آئين يهود، مسيحيت،شواليه گري غرب، فرهنگ ژاپن، آئين شينتو و تاريخ معاصر ژاپن و ايران باستان قبل ازاسلام) به­چشم مي­خورد. 

عرب­نژاد در پايان نامه «بررسي تحليل محتواي وصاياي شهداي كرمان» مهمترين عامل انگيزه رفتن به جبهه را فرمان رهبري و اسلام وخوش­طينت نيز درپايان نامه «تحليل محتواي وصاياي شهداي تربت حيدريه» آخرين كلام شهيدان را سفارش به اطاعت از رهبري ، عمل به قران و تلاش براي تحقق اهداف مقدس نظام اسلامي و حفظ ارزشهاودستاوردهاي انقلاب دانسته است و بالاترين فراواني را درود و سلام بر رهبر انقلاب دارد كه نشانگرجايگاه والاي رهبر و شخصيت امام راحل دربين شهداست. امروز بعد از سالها عبور از آن دوران ، ارتباط مستقيم نسل فعلي با وصاياي مكتوب آن عزيزان كه جزء باارزشترين ، مقدس­ترين و صادقانه­ترين اسناد انقلاب اسلامي­است بيش از هرزمان ديگرضروري بنظر مي­رسد. دراين پژوهش كليه وصاياي موجود شهداي دفاع مقدس استان (744 عدد) ازطرف بنياد شهيد انقلاب اسلامي دراختيار محقق قرارگرفت.براي اين­كه هيچ موردي از چشم محقق دورنماند با وجود دشواري كار وطولاني شدن زمان ، كليه وصايا بررسي و با طراحي پرسشنامه اي مورد ارزيابي قرارگرفت. بعد از مطالعه و استخراج پاسخ سوالات ازوصايا و ورود اطلاعات به جدول مادر، داده ها توسط نرم افزارspss   آناليزگرديد.

درتوزيع فراواني،دفاع از اسلام و عشق به حضرت امام با حدود70% بيشترين انگيزه حضور و رضاي خدا، عشق به شهادت، الگوگيري ازآيات قران، احساس تكليف، عشق به امام حسين(ع)  ادامه راه ساير شهدا و هم­رزمان و عشق به جهاد با بيش از50% دررده هاي سوم تا هشتم بود. الگوگيري ازائمه اطهار(س)، عدالتخواهي،تنفراز ظلم، انتظار فرج، غيرت ودفاع از وطن با 49 تا 31% ديگرعلل بوده و آزادي راه كربلا، حق بودن راه، ضربه به صدام ،عشق به ديدار يار، آرامش و تسكين خانواده شهدا، آرامش ملت و آزادي قدس از 19 تا 5% آخرين رده­هاي علل را به­خود اختصاص داد

8/68%  از شهدا به شخص خاصي سفارش داشتندكه بيشرين درصد3/16%  نسبت به خانواده و كمترين درصد3%  نسبت به هم­رزمان بود.سفارش خاص آنها با ترتيبي تقريبا مشابه علل حضورشامل اطاعت از امام، دفاع ازاسلام، دفاع ازانقلاب و ادامه راه ساير شهدا و دررتبه­هاي پائين حفظ حجاب و عدم سازش با دشمن بود.تقريبا نيمي از شهدا 4/53 % طلب حليت داشتند كه بيش­ترين درخواست از پدرو مادر با 5/9% و از مادر به­تنهائي با 4% بود.

اكثريت شهدا  3/85% در مورد مال و اموال، 2/80% درخصوص نحوه كفن و دفن و 7/84% در باره برگزاري يا نحوه مراسم عزاداري خويش هيچ سفارش و نظرخاصي نداشتند.7/45% در خصوص نحوه برخورد ديگران با شهادت خود سفارش نداشته وبيشترين درخواست 1/16% صبر و2/13 عدم گريه وزاري بود. 8/30 % عاشق شهادت بوده و فقط 3% از شهدا با لفظ گريزي نيست از آن ياد نمودند.

بررسي يافته ها نشان ميدهد كه انگيزه هاي شخصي و غيرالهي دخالتي درحضور شهدا درجبهه نداشته و آنها بخاطر انگيزه الهي، اسلامي و عشق به حضرت امام وجهاد و شهادت و تبعيت از قران و ائمه اطهار (ع) درجبهه حضور يافته وضربه به صدام و تسكين و آرامش خانواده شهدا و ملت هم كه درآنها نوعي شائبه حس انتقام و تشفي خاطر مستتر است درپائين­ترين­ رتبه هاي انگيزه قرارگرفته است. درحال حاضر بهترين و موثرترين راه تجليل از شهدا، شناخت و بزرگداشت فرهنگ غني و ناب جهادو شهادت و شناساندن آن به نسل­هاي آينده است تاپرچم و علم شهيد برزمين نماند.

واژه هاي كليدي: شهيد ، شهادت و شهادت طلبي،جهاد ،وصيتنامه،هشت سال دفاع مقدس ، انگيزه     

نوشته شده در پنجشنبه ٢٧ دی ۱۳۸٦ساعت ٦:٤٤ ‎ب.ظ توسط فریبا احمدی نظرات ()


 Design By : Pichak